İstanbul Finans Merkezi veya İstanbul Uluslararası Finans Merkezi veya Ümraniye Finans Merkezi İstanbul’un Ümraniye ilçesinde yer alan finans merkezi projesine verilen isimdir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre bu projenin hedefi New York, Londra ve Dubai’de yer alan mevcut finans merkezlerinden daha büyük bir finans merkezi inşa etmek ve İstanbul’u uluslararası bir finans merkezi haline getirmektir.

Yapılan açıklamalara göre projenin amacı hem finans sektörünün kalbi olacak bir merkez yaratmak hem de günün 24 saati yaşayan bir yer inşa etmek olarak belirtildi. Projenin tamamlanmasıyla yaklaşık 30 bin kişiye istihdam kaynağı olacağı da eklendi. Yaklaşık 2 milyon 500 bin metrekare inşaat alanının 560 bin metrekaresi ofis, 90 bin metrekaresi alışveriş merkezleri, 70 bin metrekaresi otel, 60 bin metrekaresi rezidans ve 2 bin kişi kapasiteli bir kültür ve kongre merkezi olacak.

Süreç

14 Mart 2009 tarihinde Anadolu Otoyolu’nun kuzeyinde yer alan konut alanının finans merkezi olarak planlanmasına ilişkin karar çıkarıldı. Arkasından İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı adı verilen karar 2 Ekim 2009 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Ancak Mayıs 2010’da Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi, ilgili yürütmeyi durdurma kararını aldırdı. Bu proje sürecinden sorumlu olan TOKİ ise mahkeme kararı ardından yeni bir plan yapma çalışmalarının halen devam ettiğini kamuoyuna duyurdu.

Şubat 2012’de yayınlanan haberlere göre özel bankalar ve finans kuruluşlarından oluşan İstanbul Finans Merkezi’nin genel tasarımını gösteren en güncel sunum yakın zamanda Bakanlar Kurulu ve Başbakan Tayyip Erdoğan’a sunuldu.

Projenin kapsamı

Ocak 2008’de İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin kabul ettiği plana göre İstanbul’un Ataşehir bölgesinde ve Anadolu Otoyolu’nun kuzeyinde yer alan 2 milyon 766 bin metrekarelik alanın TOKİ’nin yaptığı planlar ile bir finans merkezine dönüştürülmesi hedefleniyor. Eğer bu planlamalar sonradan değişmezse bu proje arazisinin yaklaşık 92 dönümü kent meydanı ve yeşil alan olarak düzenlenirken; 30 dönümlük bir alanda da bir kültür merkezi inşa edilecek. Yine aynı plana göre ticaret alanı ise 354 bin metrekarelik bir alana yayılacak. Mayıs 2010’da mahkeme tarafından alınan yürütme kararının bu planlamayı nasıl etkileyeceği henüz net olarak belli değil. Şubat 2012’de yapılan açıklamalara göre finans merkezi dört bölümden oluşacak:

Birinci ana bölge

Bu bölgede özel kurumlara ve denetim kuruluşlarına ait binalar yer alacaklar.

İkinci ana bölge

Bu bölgede banka ve finans merkezlerine ait binalar yer alacaklar:

Eylül 2011’de İstanbul Finans Merkezi’nde inşa edilecek ilk yapının detayları belli oldu. Kamuoyuna yapılan açıklamalara göre TAO Gayrimenkul’un işveren olduğu TAO Ofis Binası Kreatif Mimarlık tarafından tasarlanacak. 36 katlı olması öngörülen bu kule yaklaşık 79.500 metrekarelik bir inşaat alanına sahip olacak.

İstanbul Finans Merkezi’nde gerçekleşmesi beklene ilk projelerinden bir başkası da Sarphan Finans Park olacak. Emlak Konut GYO ve Sarp Grup grubunun koordinasyonun gerçekleşmesi beklenen proje 184 bin metrekare inşaat alanına sahip olacak. Sarphan Finans Park projesi kapsamında bir adet 20 katlı 5 yıldızlı otele ek olarak bir adet 53 katlı ve 347 konut ve 123 home ofisten oluşan rezidans bloğu ve de 12 kattan oluşan bir ofis bloğu da yer alacak.

Eylül 2011’de kamuoyuna yapılan bilgilendirmeye göre Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın koordinasyonunda İstanbul Finans Merkezi’nin planlama çalışmalarına başlandı. Bu koordinasyon çalışmalarında bakanlığa ek olarak Ziraat Bankası, Vakıflar Bankası, Halk Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) yer alıyor.

Üçüncü ana bölge

Bu bölgede kongre ve kültür merkezleri, oteller ve konut yapıları yer alacaklar. Şubat 2012’de kamuoyuna yapılan açıklamaya göre bu bölümde 90 bin meterekarelik bir alışveriş merkezi, 70 bin metrekarelik bir otel, 60 bin metrekarelik rezidans birimleri ve 2 bin kişi kapasiteli bir kültür ve kongre merkezi yer alacak.^[2]

Dördüncü ana bölge

Bu bölgede destek ve hizmet birimleri yani okul, polis karakolu, camii, itfaiye binası gibi yapılar yer alacaklar.

Ulaşım

İstanbul Finans Merkezi projesinin bulunduğu konum itibarıyla E5 ve TEM karayollarına yakın konumdadır. Finans Merkezi için TEM’e 2 adet yeni yan yol viyadüğü yapılmaya başlamıştır. Bu kapsamda Otoyol’a Metropol İstanbul’un kuzeyinden yeni bağlantı yolları eklenmiştir. Hem bölgedeki trafik sirkülasyonu artırılmış hem de finans merkezi için bağlantı sağlanmıştır. İstanbul Finans Merkezinin içinden ve yakınından iki ayrı metro hattı geçeceği de Şubat 2012’de kamuoyuna duyuruldu.^[2] Merkezin içinden geçecek metro hattı M12 Göztepe – Ümraniye Metrosudur. Bu metro hattının istasyonu, finans merkezi inşaatı kapsamında yapılmıştır. Merkezin zemin kotundan yaklaşık 25 metre alttadır. Güneyinden geçmesi planlanan hat olan Altunizade – Sabiha Gökçen Havalimanı Metro hattı iptal edilmiştir. Bu hat yerine İBB’nin Eylül 2020’de duyurduğu HızRay hattının İstanbul Finans Merkezi’nin güneyinden geçmesi planlanmaktadır.